Hepatit C - SIK SORULAN SORULARÂ
Hepatit C nedir? Hepatit C virusunun neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir. Hastalık bulaşanların % 70 inde kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri ve ölümle sonuçlanır. Bir çok kişi hasta olduğunu bile bilmemektedir.   Hepatit C nasıl bulaşır? Hepatit C kan ve vücut salgılarının direk kana karışmasıyla bulaşır  Kan ve kan ürünleri ile temas Manikür – pedikür Dövme Cinsel temas Virus taşıyan kan veya organ nakli, Hasta kişilerin diş fırçası, tıraş bıçağı, ustura, enjektör gibi aletlerini kullanmak, Steril olmayan aletlerle yapılan cerrahi müdahaleler, diş müdahaleleri Doğum sırasında anneden bebeğe Kimler hepatit C açısından risk altındadır? Sık sık kan nakli yapılan kişiler, özellikle 1992 öncesinde kan nakli yapılmış olan kişiler, Dama içi uyuşturucu kullananlar ve enjektörlerini başkaları ile paylaşanlar, 1987 öncesinde pıhtılaşma faktörü eksikliği nedeni ile kan ürünü alan kişiler, Uzun dönem hemodiyaliz hastaları, HCV pozitif anneden doğan çocuklar, Sağlık çalışanları Birden çok cinsel eşi olup korunmasız olarak ilişkisini devam ettirenler. Hepatit C hastası olup olmadığımı nasıl anlarım ? Basit kan testleriyle hepatit C hastası olup olmadığınızı kolayca anlayabilirsiniz
Hepatit C testinin pozitif olması her zaman hastalığı mı gösterir? Hayır. Hepatit C tanısında ilk test olarak kullanılan ELISA testinin pozitif olması da her zaman hastalık anlamına gelmez. Yalancı pozitiflik olabileceÄŸi gibi virüsle karşılaşıp iyileÅŸen kiÅŸilerde de test bir süre pozitif kalır.   Günümüzde kan nakli ile hepatit C bulaÅŸma riski nedir? Günümüzde kanlar son derece duyarlı testlerle taranmaktadır, bu nedenle bulaÅŸma riski 2 milyon ünitede 1 ‘den daha azdır.  Hepatit C hastası olan anneden doÄŸan bebeÄŸe hastalık hangi yolla bulaşır, bebek ne zaman test edilmelidir? Anneden bebeÄŸe doÄŸum sırasında bulaÅŸabilir. DoÄŸar doÄŸmaz yapılan testlerde anneden geçen antikorlar nedeni ile yalancı pozitiflik olabilir. Testler 18.aydan sonra yapılmalıdır. Erken tanı için PCR testi yapılabilir.  Anneden çocuÄŸa emzirme ile geçer mi? Hayır. Ancak annenin meme başında çatlak ve kanama olması durumunda bulaÅŸ olabilir. Bu durumda emzirmeye ara verilebilir.    Hepatit C baÅŸka hangi yollar ile bulaÅŸmaz? Hapşırma, Öksürük, Sarılmak, Yiyecek ve içecek kaplarının paylaşımı, Gıda ve su ile, TokalaÅŸmak ve aynı ortamı paylaÅŸmak gibi sosyal iliÅŸkiler ile bulaÅŸmaz. Hepatit C’li anneden doÄŸan tüm bebekler hepatit C ile enfekte olur mu? Hepatit C’li anneden doÄŸan bebeklerin % 4 ve daha azı doÄŸum sırasında enfekte olur.   Hepatit C aile bireyleri arasında bulaÅŸabilir mi? Evet, sık olmamakla beraber aile bireyleri arasında bulaÅŸ olabilmektedir.  Böcek veya sivrisinek sokması ile hepatit C bulaşır mı? Hayır bulaÅŸmaz.  Dövme, akupunktur ve piercing yaptırmakla hepatit C bulaşır mı? Steril olmayan aletlerle yapılan bu tür giriÅŸimlerle hepatit C bulaşır.   Hepatit C virüsü çevrede (dış ortamda) yaÅŸabilir mi? YaÅŸarsa ne kadar süreyle? Oda ısısında 16 saat kadar canlılığını sürdürebilir. Ancak 4 günden fazla yaÅŸamaz.   Hepatit C hastalığının bulguları nelerdir? Virüsün vücuda giriÅŸinden sonraki ortalama 6-12 hafta (en az 1- en çok 26 hafta) sonra halsizlik, kırgınlık, çabuk yorulma, iÅŸtahsızlık, bulantı, kusma, gözlerde sararma, idrar renginde koyulaÅŸama gibi diÄŸer hepatitlerde de görülebilecek akut hepatit tablosu olabilir. Ancak bu tablo çok sık deÄŸildir ve hastaların çoÄŸu akut hepatit safhasını farkında olmadan geçirir. ÇoÄŸu hastada tanı ya tesadüfen yapılan testler ya da kan vermek istenildiÄŸinde yapılan tarama testleri ile konur. Bu safhada hasalık kronik hepatit evresindedir.  Hepatit C karaciÄŸerden baÅŸka hangi organlara zarar verir?  Hepatit C karaciÄŸer hasarı dışında vücutta deri, böbrekler, tiroit bezi, tükürük bezleri, göz hastalıkları ve romatizmal sorunlara yol açabilir. Åžeker hastalığına neden olabilir.   Yapılan testlerde hepatit C pozitif çıktı, ancak hiçbir ÅŸikayetim yok gene de hasta sayılır mıyım? Kronik hepatit C’li hastaların çoÄŸunun herhangi bir ÅŸikayeti yoktur. Buna raÄŸmen hastalık ilerleyip karaciÄŸer yetmezliÄŸi geliÅŸebilir. KaraciÄŸer yetmezliÄŸinin geliÅŸtiÄŸi dönem ise tedavi açısından geç kalınmış evredir.    Hepatit C’li hastaların yapması gereken özel bir diyet var mıdır? Hepatitli hastaların alkol alması kesinlikle yasaktır. Alkol almaya devam eden hastalara tedavi de verilmez. Bunun dışında sigara kullanıyorsa bırakılmasında fayda vardır. Özel bir diyet önersi yoktur. Kilo almamaya dikkat edilmelidir. Herhangi bir gıdada kısıtlama da yoktur. Hepatit C tedavi altındaki hastalarda tedaviye baÄŸlı olarak iÅŸtah azalması, ağızda boÄŸazda yaralar, metalik tat ve bulantı kusma olabilir.    Akut hepatit C geçiren kiÅŸide hastalık her zaman kronikleÅŸir mi? Virüsü alan kiÅŸilerin % 60-80’inde kronik hepatit geliÅŸir.  Akut hepatit ne zaman kronik hepatite dönüşür? Akut hepatit C enfeksiyonundan 6 ay sonra kanda veya karaciÄŸerde hala virüs varsa artık kronik hepatit geliÅŸti denir. Bu aÅŸamadan sonra virüsün kendiliÄŸinden vücuttan temizlenme ÅŸansı yok denecek kadar azdır.  Kronik hepatitin bulguları nelerdir? Hastaların çoÄŸunun herhangi bir ÅŸikâyeti yoktur. Ya da hafif derecede ve hastalığa özgü olmayan ÅŸikayet ve bulgular vardır. En sık görülenleri: Halsizlik, Bulantı, İştahsızlık, Kas, eklem aÄŸrısı, Güçsüzlük, Kilo kaybı Kronik hepatit C hastalığı ilerlerse ne olur? Hasta olanların % 20-30’unda yaklaşık 20- 30 yıllık dönemde siroz geliÅŸir. Ayrıca karaciÄŸer kanseri geliÅŸeme riski de bu virüsü taşımayanlara göre yüksektir.   Siroz hastalığı nedir? KaraciÄŸer dokusunun hepatite, alkol kullanımına veya buna benzer zararlı etkenlere maruz kalmasına baÄŸlı olarak kendi orijinal yapısını kaybedip bozulmasına siroz denir. Bozulan karaciÄŸer dokusu asıl görevini yapamaz ve karaciÄŸer yetmezliÄŸine baÄŸlı bulgular ortaya çıkar.   Sirozun ÅŸiddetini artıran risk faktörleri var mıdır? Hepatit virüsünün alınma yaşına baÄŸlı olarak daha erken olabileceÄŸi gibi 20-30 yıl gibi bir ortalama sürede ortaya çıkan siroz bazı durumlarda ÅŸiddetlidir; YaÅŸ (ileri yaÅŸlarda siroz daha ÅŸiddetlidir) Erkek hastalarda siroz daha ÅŸiddetlidir Alkol kullananlarda siroz daha ÅŸiddetlidir Sigara ve tütün kullananlarda siroz daha ÅŸiddetlidir KaraciÄŸer biyopsisi niçin yapılır? Hepatit C virüsünün karaciÄŸere verdiÄŸi hasarı ve hasarın derecesi en iyi gösteren test karaciÄŸer biyopsisidir. Bu nedenle tedavi öncesinde karaciÄŸerdeki hasarı göstermek adına biyopsi yapılmaktadır. Biyopsi sonucunda karaciÄŸerdeki hasar ilerlememiÅŸ ise tedavi edilmeden izleme yapılabilmektedir. Ayrıca karaciÄŸer biyopsisi, yapılan tedavinin etkinliÄŸini görmek için yapılabilir.   Kronik hepatit C’nin tedavisi mümkün müdür? Günümüzde kullanılan pegile interferonlar ve ribavirinin birlikte düzenli kullanımı ile % 60-70 oranında vücuttan virüsün temizlenmesi ÅŸansı vardır. BaÅŸarı oranı hastalık yapan virüsün genotipine göre deÄŸiÅŸmektedir.   Kronik hepatit C’de tedavi süresi ne kadardır? Virüsün genotipine baÄŸlı olarak tedavi süresi 24 veya 48 haftadır.   Verilen tedavinin etkili olup olmadığı nasıl anlaşılır? Tedavi sırasında ve tedavi bittikten sonra virüs sayımı yapılır. Tedavi bittikten 6 ay sonra yapılan testlerde virüs sayılamazsa kalıcı cevap alınmıştır denir. Ayrıca yapılan ölçümlerde ALT testinin de normal sınırlara dönmesi istenir.   Kronik hepatit C’de karaciÄŸer kanseri oluÅŸumunu artıran risk faktörleri var mıdır? EVET...Bazı faktörler karaciÄŸer kanseri riskini arttırır, bunlar; Alkol kullanımı Siroz geliÅŸimi İleri yaÅŸ Erkek hasta olmak Hepatit C hastalığından koruyan aşı var mıdır? Günümüzde koruyucu aşı henüz geliÅŸtirilememiÅŸtir.  Hepatit C hastasıyım. Hastalığı baÅŸkalarına bulaÅŸtırmamak için nelere dikkat etmeliyim? Kan vermeyin, organ bağışlamayın, Kan ile kontamine olabilecek jilet, tırnak bakım malzemeleri, diÅŸ fırçası gibi kiÅŸisel eÅŸyalarınızı baÅŸkaları ile paylaÅŸmayın Bir yeriniz kesilirse kanın etrafa bulaÅŸmamasına dikkat edin Hepatit C’li hasta hepatit A ve B aşısı olmalı mıdır?Evet olmalıdır.Â
|